Stanisław August Poniatowski. Talar Morikofera, TALERVS POLONICVS 1766

Aukcja 1 ( 23 Października 2010 )

200 000 PLN
Cena końcowa: 530 000 PLN
Przebicie: + 165 %
Aukcja zakończona

Aw.: Popiersie króla w turniejowej zbroi z przerzuconym gronostajowym płaszczemi Orderem Orła Białego.
W otoku: STANISLAVS ∙AVGVSTVS∙ D∙G∙ REX∙POLONIÆ∙M∙D∙L∙

Rw.: Pod koroną czteropolowa tarcza z okrągłą tarczą z herbem Ciołek Poniatowskich pośrodku, opleciona liśćmi palmy i lauru, z wplecioną wstęgą z napisem: PRO FIDE LEGE ET GREGE („Za wiarę, prawo i lud”), z zawieszonym Orderem Orła Białego.
W otoku: TALERVS POLONICVS ∙ LXXXIV∙FLOR∙ POL∙MARCA∙MDCC - LXVI

Po objęciu władzy królewskiej przez Stanisława Augusta w 1764 roku, w Koronie Polskiej czynne były jedynie mennice miejskie w Gdańsku, Toruniu i Elblągu. Początkowo monety królewskie miano wybijać w mennicy w Toruniu. Jednak wobec nieuzgodnienia warunków, a także braku ordynacji menniczej, do uruchomienia mennicy nie doszło. W 1765 roku udało się otworzyć mennicę w Krakowie, a wkrótce także w Warszawie. W tym samym czasie Rada Królestwa zwróciła się do kilku medalierów europejskich o wykonanie stempli do monet. Na konkurs odpowiedzieli angielscy medalierzy Thomas Pingo i Kaspar Morikofer z mennicy w Londynie. Pingo przygotował stemple do medalu koronacyjnego (u nas pozycja 138) oraz trzygroszówki, natomiast Morikofer sporządził stemple do bicia talarów. Pierwsze egzemplarze z datą 1765 wybito na próbę w srebrze (dwa egzemplarze) oraz w cynie (trzy egzemplarze). Stemple te wysłano do Polski, wraz z wykonanymi stemplami z datą 1766. Stemple oraz odbitki dotarły do Polski już po uruchomieniu mennicy w Warszawie. Jako że Mennica Warszawska zatrudniała znakomitego medaliera, jakim był Jan Filip Holzhaeusser, całe londyńskie przedsięwzięcie okazało się bezprzedmiotowe. Nieznana jest liczba gotowych odbitek talarów Morikofera. Trafiły one do urzędników Skarbu i kolekcji królewskiej. Jeden egzemplarz odnotował Jan. Ch. Albertrandi w zbiorze Stanisława Augusta. Trafił on potem do gimnazjum w Krzemieńcu, którego kolekcja została zagrabiona przez Rosjan po Powstaniu Listopadowym. Kolejny, notowany był już w XIX wieku w zbiorze Franciszka Potockiego. Drogą spadków trafił do zbioru Andrzeja Potockiego, a po II Wojnie znalazł się w zbiorze Muzeum Narodowego w Warszawie. Franciszek Potocki nabył tę sztukę od królewieckiego zbieracza Eduarda Dopplera za 600 ówczesnych złotych. Kolejny, trzeci egzemplarz, znalazł się w trzeciej ćwierci XIX wieku w zbiorze Emeryka Czapskiego w Krakowie i nadal tam pozostaje. Rękopiśmienny katalog zbioru Kazimierza Sobańskiego również odnotował tę monetę. Obecnie nieznany jest los talara Sobańskiego, który w 1911 roku trafił wraz z całym zbiorem (Sobańskiego) do Muzeum Narodowego w Warszawie. Gumowski znał trzy egzemplarze; oferowany przez nas talar jest jednym z nich. Nieustalony jest los egzemplarza z Krzemieńca. Istnieje przypuszczenie, że stał się własnością Czapskiego, tym bardziej uzasadnione że zbiory Ermitażu takiego talara nie wykazują. W 1903 roku na aukcji Z. Chełmińskiego znalazł się talar Morikofera. Wydaje się, że jest to czwarty egzemplarz, albowiem w tymże roku Potocki i Czapski posiadali swoje sztuki, a Sobański raczej już nie dokonywał zakupów do swojego zbioru, co wskazywałoby, że już go wcześniej posiadał. W 2000 roku egzemplarz pochodzący z kolekcji Ottona Kubickiego, a później Virgio Brandta, sprzedany został wraz z całym zbiorem H. Karolkiewicza na aukcji Triton IV w Stanach Zjednoczonych. W 2007 roku ten sam egzemplarz pojawił się na aukcji Stack’s i osiągnął cenę 138 000 dolarów. Oferowana przez naszą Firmę moneta jest egzemplarzem ze zbioru Wiktora Chomińskiego, wystawionym na aukcji Leo Hamburger nr 94, 9 maja 1932, poz. 667.

Piękna patyna. Ekstremalnie rzadka moneta.

Literatura: Kopicki.2452; Plage.376; H-Cz.3060; Gumowski.2390; Zagórski.763
Zbiory i aukcje: Chełmiński.1472; Chomiński.667 (ten egzemplarz); Kubicki.1681; Karolkiewicz.2449; Tyszkiewicz.800

Stan zachowania: 1 (UNC)
Waga: 26,430 g.
Średnica: 41,8 mm

Aukcja 1
23, Października 2010
Hotel Westin
Warszawa, Polska

Status: Aukcja zakończona


Tabela stopni przebicia:

CenaPodbicia
1
10
200
20
500
50
1 000
100
10 000
1 000
100 000
10 000
+

Brak ofert dla tej aukcji !