Zygmunt III Waza. Półportugał 1621 H-T, Wilno

Aukcja 6 ( 25 Października 2014 )

Cena wywoławcza:
600 000 PLN
Cena sprzedaży:
780 000 PLN
Przebicie:
+ 30 %
Aukcja zakończona

Aw.: Popiersie króla w prawo, w koronie i zbroi z naramiennikiem dekorowanym motywem wici roślinnej. Na piersi Order Złotego Runa.
W otoku: SIGISMVNDVS III D G REX POL MAG DVX LITV
Rw.: Pod koroną czteropolowa tarcza herbowa, z małą tarczą z herbem Snop – Wazów w środku. Data 16-21 rozdzielona koroną. U dołu tarczy herb Wadwicz (Krzysztof Naruszewicz, podskarbi wielki litewski). Po bokach inicjały medalierskie H-T (Hanusz Trylner). Całość opasana łańcuchem Orderu Złotego Runa.
W otoku: RVS PRVS MA SA LIVO – NE NO SV GO VA H R

Sporządzając w 1590 roku przywilej menniczy dla mennicy w Malborku, Jan Firlej podskarbi wielki koronny, sformułował zasady bicia portugałów i półportugałów. Nominały te nie były ujęte w ordynacjach menniczych. Ordynacje nakładały podatek w wysokości 1 grosza od każdego wybitego dukata. Nie dotyczyło to jednak portugałów i półportugałów, bo jak stwierdzał przywilej: (…)od ciężaru owej opłaty wyjęte i wolne będą, według zwyczaju przyjętego we wszystkich mennicach złotych, sztuki złote wagi 5 do 10 dukatów, które ku czci J. Król. Mości i z jego popiersiem celem rozdania w podarunku są bite(...). Rzadkość wybijanych w Koronie i w Wielkim Księstwie Litewskim pół- i portugałów wynika przede wszystkim z roli, jaką monety te pełniły. Do odbiorców trafiały głównie jako królewskie podarunki. Wspominają je magnackie i dworskie inwentarze. Nie był to pieniądz obiegowy ale nagrodowy, forma królewskiego odznaczenia. Portugały były też często oprawiane i noszone jako klejnoty. Wybijanie portugałów w latach 1621-1622 było związane z koniecznością pozyskania przychylności posłów koronnych i litewskich dla królewskich planów. W latach 1616 – 1621 poniosła szereg klęsk i porażek. Wojsko polskie straciło inicjatywę w Inflantach, poniosło też wielką klęskę w wojnie z Turcją, pod Cecorą. Król zmuszony był do częstych wystąpień do sejmów krajowych o uchwalanie nowych podatków. Obdarowani królewskimi podarunkami, w tym złotymi medalami, czy portugałami posłowie i magnaci byli bardziej skłonni do wyrażania zgody na nakładanie kolejnych wojennych podatków na dalsze prowadzenie wojny. Emitowane w 1621 roku w mennicy w Wilnie półportugały, wybijano według nowego wzoru. Dzięki stosowania grubszych krążków zmniejszono ich średnicę. Były to monety niezwykle starannie wybite. Stemple zamówiono o znakomitego wileńskiego medaliera Hanusza Trylnera. Są znakomitym przykładem barokowej sztuki medalierskiej.
Były w zbiorze Kubickiego, Sobańskiego, Potockiego, książąt Czartoryskich. Obecnie półportugały zdobią zbiory Emeryka Hutten-Czapskiego w Krakowie, oraz królewską kolekcję w Sztokholmie i zbiór Ermitażu. Półportugał z 1621 roku był tylko dwukrotnie notowany na powojennych aukcjach. Na rynku numizmatycznym dostępne są jedynie dwa egzemplarze. Ten egzemplarz posłużył do ilustracji prac E. Ivanauskasa.

Kopicki 3560; Ivanauskas 8SV1-1; Kubicki 930; H-Cz. 1416; Kaleniecki s. 119; Tyszkiewicz 350


Stan zachowania: 1- (UNC-)
Waga: 17,32 g Au
Średnica: 28,0 mm
Kontakt podczas licytacji

W czasie aukcji prosimy o korzystanie z następujących numerów
telefonów do licytacji "na żywo" lub pomocy w czasie aukcji:

Stopnie przebicia

CenaPrzebicie
1
10
200
20
500
50
1 000
100
10 000
1 000
100 000
10 000
+

Brak ofert dla tej aukcji !